Przedawnienie długu — po ilu latach i jak je przerwać

Masz nieodzyskaną należność i zastanawiasz się, ile czasu zostało, zanim dług się przedawni? A może to do Ciebie odezwał się windykator po latach i nie wiesz, czy musisz jeszcze płacić? Przedawnienie długu to jeden z tych tematów, w których kilka miesięcy zwłoki potrafi zdecydować o tym, czy pieniądze w ogóle wrócą. Dobra wiadomość jest taka, że bieg przedawnienia da się przerwać — pod warunkiem, że zdążysz zareagować na czas.

W tym poradniku wyjaśniam najważniejsze zasady: po ilu latach przedawnia się dług, od kiedy liczy się termin przedawnienia, jak wierzyciel może przerwać jego bieg i co realnie oznacza przedawnienie dla obu stron. Patrzę na to przede wszystkim oczami wierzyciela — bo o ile dłużnik zwykle czeka, aż czas zadziała na jego korzyść, o tyle wierzyciel musi działać. Piszę z perspektywy adwokata, który prowadzi sprawy o zapłatę przed Sądem Rejonowym w Jeleniej Górze i widzi, jak często roszczenie ginie nie z braku dowodów, lecz z powodu spóźnienia.

Po ilu latach przedawnia się dług — terminy

Punktem wyjścia jest art. 118 kodeksu cywilnego. Określa on dwa podstawowe terminy przedawnienia dla roszczeń majątkowych:

W praktyce najczęstszy jest dług z faktury między firmami — jako roszczenie z działalności gospodarczej przedawnia się po 3 latach. Pożyczka czy kredyt bankowy to również zwykle 3 lata. Sześcioletni termin dotyczy roszczeń, dla których przepis nie przewiduje krótszego okresu — i co ważne, roszczeń już zasądzonych.

Od kiedy liczy się przedawnienie

Bieg przedawnienia rozpoczyna się w dniu, w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 120 k.c.) — czyli gdy wierzyciel mógł najwcześniej żądać zapłaty. Dla długu z faktury jest to zwykle dzień po upływie terminu płatności. Jeśli faktura miała termin 14 dni, termin przedawnienia zaczyna biec 15. dnia.

Od 9 lipca 2018 r. obowiązuje istotna zmiana: koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, w którym termin by upływał (chyba że jest krótszy niż 2 lata). W praktyce dług potrafi więc „żyć” kilka miesięcy dłużej, niż wynikałoby z prostego liczenia od daty wymagalności — to działa na korzyść wierzyciela, ale nie warto na tym opierać strategii.

Czy nakaz zapłaty i wyrok się przedawniają

Tak — ale na innych zasadach. Gdy wierzyciel uzyska prawomocny wyrok albo nakaz zapłaty, jego roszczenie zostaje „odnowione”: zgodnie z art. 125 k.c. przedawnia się dopiero po 6 latach, licząc od uprawomocnienia. Dotyczy to nawet roszczeń, które pierwotnie miały krótszy, 3-letni termin.

To dlatego tak ważne jest, by nie poprzestać na samym uzyskaniu tytułu. Jeśli masz nakaz zapłaty, ale nie skierujesz sprawy do komornika, sześcioletni bieg przedawnienia biegnie dalej — i tytuł też może się „przeterminować”. Roszczenia o świadczenia okresowe (np. zaległe odsetki) stwierdzone wyrokiem przedawniają się w 6 lat, choć odsetki za okres po wyroku — w 3 lata.

Jak przerwać bieg przedawnienia

To najważniejsza wiedza dla wierzyciela. Bieg przedawnienia można przerwać — a po przerwaniu biegnie on od nowa (art. 123–124 k.c.). Przerywają go przede wszystkim:

• pozew o zapłatę lub wniosek o nakaz zapłaty (każda czynność przed sądem w celu dochodzenia roszczenia);
• wniosek do komornika o wszczęcie egzekucji;
• uznanie długu przez dłużnika — np. podpisanie ugody, prośba o rozłożenie na raty, częściowa spłata.

Uwaga na pułapkę: od 30 czerwca 2022 r. zawezwanie do próby ugodowej oraz wniosek o mediację już nie przerywają biegu, a jedynie go zawieszają na czas postępowania (art. 121 k.c.). Wcześniej był to popularny sposób na „resetowanie” terminu — dziś samo wezwanie do zapłaty czy zawezwanie nie wystarczy. Realnie bieg przedawnienia przerywa dopiero skierowanie sprawy do sądu lub do egzekucji.

Co, gdy dług się przedawnił

Przedawnienie nie powoduje, że zobowiązanie znika. Powstaje tzw. zobowiązanie naturalne: dług nadal istnieje, ale dłużnik może odmówić zapłaty, podnosząc zarzut przedawnienia. Jeśli go nie podniesie, sąd zasądzi należność mimo upływu terminu.

Tu pojawia się kluczowa różnica między dłużnikami:

• Konsument — od 9 lipca 2018 r. sąd bada przedawnienie z urzędu (art. 117 § 2¹ k.c.) i co do zasady oddali powództwo o przedawniony dług bez wniosku dłużnika;
• Przedsiębiorca — musi sam aktywnie podnieść zarzut przedawnienia; bierność oznacza przegraną.

Dlatego twierdzenie windykatorów, że „przedawniony dług trzeba spłacić”, jest mylące. Trzeba — tylko jeśli sami się do tego doprowadzimy, np. uznając dług albo nie reagując na pozew. Z drugiej strony wierzyciel nadal może dług dochodzić — ryzykuje tylko, że dłużnik skutecznie się obroni.

Wierzycielu, nie czekaj — chroń należność

Z perspektywy wierzyciela wniosek jest prosty: czas pracuje przeciwko Tobie. Im bliżej końca terminu przedawnienia, tym mniej miejsca na błąd. Najskuteczniej bieg przedawnienia przerywa pozew o zapłatę za fakturę — i dopiero on realnie chroni dług przed przedawnieniem, dając jednocześnie tytuł do egzekucji.

Jeśli nie masz pewności, kiedy Twój dług się przedawnia albo czy nie został już przerwany, pomogę to ustalić i poprowadzić sprawę. Zajmuję się windykacją i sprawami o zapłatę dla przedsiębiorców i klientów indywidualnych z Jeleniej Góry i okolic.

Najczęściej zadawane pytania

Podsumowanie

Przedawnienie długu to nie umorzenie, lecz prawo dłużnika do uchylenia się od zapłaty po upływie terminu — 6 lat w zasadzie ogólnej, 3 lata dla roszczeń z działalności i świadczeń okresowych. Bieg przedawnienia liczy się od wymagalności, kończy w ostatnim dniu roku kalendarzowego, a przerywa go pozew, egzekucja lub uznanie długu. Dla wierzyciela najważniejsze jest jedno: nie czekać, aż czas zadziała przeciwko niemu.

Jeśli masz dług do odzyskania i chcesz ustalić termin oraz przerwać jego bieg, pomogę dobrać właściwą drogę i poprowadzić sprawę. Napisz przez formularz kontaktowy albo po prostu zadzwoń.