Wada ukryta samochodu — rękojmia, terminy i co zrobić po zakupie

Kupujesz samochód używany, a po dwóch tygodniach mechanik pokazuje ślady spawania progów i mówi, że skrzynia biegów długo nie wytrzyma. Sprzedający nie odbiera telefonu albo odpisuje, że „samochód był oglądany i jeździł”. Czy to już wada ukryta samochodu, za którą sprzedający odpowiada? Najczęściej tak. To, czego możesz żądać i ile masz czasu, zależy jednak od tego, od kogo kupiłeś pojazd. Od 2023 roku zakup od osoby prywatnej i zakup z komisu podlegają innym przepisom, a wiele poradników w internecie wciąż miesza te dwa przypadki.

Jako adwokat w Jeleniej Górze prowadzę sprawy o wady samochodów kupionych od osób prywatnych, z komisów i od dealerów. Na tej stronie wyjaśniam, co jest wadą ukrytą, a co zwykłą usterką wynikającą ze zużycia, które przepisy działają przy zakupie od osoby prywatnej, a które przy zakupie samochodu z komisu, ile masz czasu na reakcję, czego możesz żądać, jak udowodnić wadę i cofnięty licznik oraz ile kosztuje droga sądowa.

Co to jest wada ukryta samochodu?

Kodeks cywilny mówi o wadzie fizycznej: pojazd jest niezgodny z umową, gdy nie ma właściwości, które pojazd tego rodzaju powinien mieć, albo tych, o których zapewniał sprzedający (art. 556¹ § 1 k.c.). „Ukryta” znaczy tyle, że kupujący o niej nie wiedział w momencie zakupu. Za wadę, o której wiedziałeś przy podpisaniu umowy, osoba prywatna nie odpowiada (art. 557 § 1 k.c.). Liczy się też moment powstania: sprzedawca odpowiada za wady, które istniały przy wydaniu auta albo wynikły z przyczyny tkwiącej wtedy w pojeździe (art. 559 k.c.).

Typowe przykłady wad ukrytych to naprawa powypadkowa w aucie „bezwypadkowym”, cofnięty licznik, korozja pod szpachlą, usterka skrzyni biegów, pojazd po zalaniu. Osobną kategorią jest wada prawna: samochód należy do kogoś innego, jest obciążony zastawem albo pochodzi z kradzieży (art. 556³ k.c.).

Rękojmia nie zależy od winy: sprzedawca odpowiada także za wadę, o której sam nie wiedział. Wadą nie jest natomiast zwykłe zużycie pojazdu w danym wieku i z danym przebiegiem, na przykład zużyte sprzęgło przy 250 tysiącach kilometrów. W mojej praktyce najwięcej sporów dotyczy właśnie tej granicy i często rozstrzyga ją opinia rzeczoznawcy.

Wada ukryta samochodu od osoby prywatnej a z komisu

Od 1 stycznia 2023 roku zakup auta przez konsumenta od firmy nie podlega już rękojmi z Kodeksu cywilnego. Stosuje się rozdział 5a ustawy o prawach konsumenta o niezgodności towaru z umową (art. 43a). Kodeks cywilny zostaje dla zakupów od osób prywatnych i między firmami.

Podstawa: art. 556–568 k.c.; art. 7, 7a i 43a–43e ustawy o prawach konsumenta.

Gdy kupujesz samochód od osoby prywatnej, strony mogą rękojmię ograniczyć albo wyłączyć (art. 558 § 1 k.c.). Takie wyłączenie nie chroni jednak sprzedawcy, który podstępnie zataił wadę (art. 558 § 2 k.c.). To Ty musisz wykazać, że wada istniała już w chwili wydania pojazdu. Gdy kupujesz z komisu, ciężar jest odwrócony: niezgodność ujawnioną w ciągu dwóch lat uważa się za istniejącą przy wydaniu, chyba że firma udowodni co innego lub przeczy temu charakter wady (art. 43c ust. 1). Dealer zwolni się z odpowiedzialności za konkretną cechę auta tylko wtedy, gdy wyraźnie Cię o niej poinformował, a Ty odrębnie ją zaakceptowałeś (art. 43b ust. 4).

Ile czasu masz na zgłoszenie wady ukrytej samochodu?

Przy zakupie auta od osoby prywatnej działają dwa terminy naraz. Wadę trzeba wykryć w ciągu dwóch lat od wydania auta (art. 568 § 1 k.c.). Od dnia jej wykrycia masz rok na oświadczenie o obniżeniu ceny albo odstąpieniu od umowy; w tym samym roku przedawnia się żądanie naprawy (art. 568 § 2 i 3 k.c.). Jeżeli najpierw żądałeś naprawy, roczny termin liczy się od chwili, gdy sprzedawca nie naprawił auta w wyznaczonym czasie. Przy domu czy mieszkaniu termin wynosi pięć lat (rękojmia za wady nieruchomości).

Gdy sprzedający podstępnie zataił wadę, dwuletni termin na jej wykrycie go nie chroni (art. 568 § 6 k.c.). Roczny termin od wykrycia biegnie jednak dalej.

Przy zakupie z komisu lub od dealera firma odpowiada za niezgodność, która istniała w chwili wydania i ujawniła się w ciągu dwóch lat (art. 43c ust. 1). Tego terminu nie można skrócić w umowie, także przy zakupie używanego samochodu (art. 7 ustawy o prawach konsumenta). Jeśli firma podstępnie zataiła niezgodność, nie może powoływać się na upływ dwóch lat (art. 43c ust. 2). Na reklamację musi odpowiedzieć w 14 dni, inaczej uważa się, że ją uznała (art. 7a).

„14 dni na zwrot bez podania przyczyny” dotyczy tylko zakupu od firmy na odległość albo poza jej lokalem — więcej w tekście o odstąpieniu od umowy kupna samochodu z wadą.

Czego możesz żądać od sprzedawcy i ile kosztuje sprawa w sądzie?

Gdy auto kupiłeś od osoby prywatnej, możesz od razu złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo odstąpieniu od umowy, chyba że sprzedający niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla Ciebie usunie wadę (art. 560 § 1 k.c.). Możesz też żądać naprawy (art. 561 k.c.). Odstąpić od umowy nie można, gdy wada jest nieistotna (art. 560 § 4 k.c.). Obniżona cena odpowiada proporcji wartości auta z wadą do wartości bez wady (art. 560 § 3 k.c.). Po obniżeniu ceny lub odstąpieniu masz też roszczenie o naprawienie szkody, na przykład zwrot kosztów zawarcia umowy i ubezpieczenia pojazdu (art. 566 k.c.).

Przy samochodzie z salonu, komisu lub od dealera kolejność jest inna. Najpierw żądasz naprawy lub wymiany (art. 43d). Obniżenie ceny albo odstąpienie przysługuje, gdy firma odmówiła, nie naprawiła auta, wada wraca mimo naprawy albo gdy niezgodność jest tak istotna, że uzasadnia to od razu (art. 43e ust. 1). Przy odstąpieniu istotność wady się domniemywa, a cenę firma zwraca w 14 dni od otrzymania auta (art. 43e ust. 4 i 6).

Wadę najlepiej zgłosić pisemnie, listem poleconym: opisz ją, podaj datę wykrycia i wybierz roszczenie, na przykład obniżenie ceny o konkretną kwotę. Obowiązek niezwłocznego zawiadomienia o wadzie dotyczy dziś tylko sprzedaży między przedsiębiorcami (art. 563 k.c.).

Gdy sprzedawca odmawia: pozew w Jeleniej Górze

Pozew składasz co do zasady w sądzie miejsca zamieszkania sprzedawcy albo siedziby firmy (art. 27 i 30 k.p.c.). Gdy sprzedający mieszka w Jeleniej Górze lub powiecie jeleniogórskim, będzie to Sąd Rejonowy w Jeleniej Górze, ul. Mickiewicza 21. Przy wartości sporu powyżej 100 000 zł sprawa trafia do Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze, al. Wojska Polskiego 56 (art. 17 pkt 4 k.p.c.). Jeśli pojazd kosztował do 20 000 zł, roszczenia z tytułu rękojmi rozpoznaje się w postępowaniu uproszczonym (art. 505¹ k.p.c.).

Podstawa: art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.

Jak udowodnić wadę ukrytą samochodu i cofnięty licznik?

Kupując od osoby prywatnej, musisz wykazać, że wada istnieje i była już przy wydaniu pojazdu, a przy wyłączonej rękojmi także to, że sprzedawca ją podstępnie zataił. Najważniejsze dowody to:

• opinia rzeczoznawcy samochodowego, zrobiona przed naprawą;
• ogłoszenie sprzedaży (zrzut ekranu z datą), umowa i korespondencja ze sprzedawcą;
• historia pojazdu: sprawdź odczyty licznika z badań technicznych w serwisie historiapojazdu.gov.pl i raporty po numerze VIN;
• faktury z serwisu i zeznania mechanika.

Gdy auto trzeba szybko naprawić, sąd może jeszcze przed procesem zabezpieczyć dowód, na przykład przez oględziny i opinię biegłego (art. 310 k.p.c.).

Cofnięty licznik — wada i przestępstwo

Cofnięty licznik to wada fizyczna, bo pojazd nie ma przebiegu, który sprzedający podał w ogłoszeniu lub umowie. To także przestępstwo: kto zmienia wskazanie drogomierza albo to zleca, podlega karze od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności (art. 306a k.k.). Sprzedawca, który świadomie zaniża przebieg, może też odpowiadać za oszustwo (art. 286 k.k.). Terminy z rękojmi biegną niezależnie od sprawy karnej.

Najczęściej zadawane pytania

Najważniejsze wnioski

• Sprzedawca odpowiada za wadę istniejącą w dniu wydania auta, nawet jeśli sam jej nie znał.
• Od osoby prywatnej: dwa lata na wykrycie wady i rok od wykrycia na oświadczenie; wyłączenie rękojmi nie chroni przy podstępie.
• Z komisu lub od dealera: dwa lata, domniemanie na Twoją korzyść, najpierw naprawa.