Podział majątku przy rozwodzie

W trakcie sprawy rozwodowej, a niekiedy jeszcze przed złożeniem pozwu, małżonkowie zastanawiają się, w jaki sposób uporządkować swoje sprawy finansowe. Pojawiają się pytania o to, czy podział majątku przeprowadzić przed, w trakcie, czy może dopiero po rozwodzie? Wiele osób zastanawia się również, czy orzekanie o winie wpływa na wielkość udziałów w majątku.

W tym artykule dowiesz się, jak wygląda podział majątku przy rozwodzie, co wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków i – co najważniejsze – od czego zacząć, aby skutecznie złożyć wniosek o podział majątku. Nasza kancelaria wyjaśnia zawiłości prawne związane z podziałem majątku.

W jakim celu dokonuje się podziału majątku wspólnego?

Wspólność majątkowa w małżeństwie

Jeżeli przyszli małżonkowie nie zdecydują się na rozdzielność majątkową (intercyzę) u notariusza, z mocy prawa powstaje między nimi tzw. wspólność ustawowa. Od tego momentu gromadzony jest majątek wspólny.

W ramach takiego ustroju funkcjonują trzy masy majątkowe: majątek wspólny oraz majątek osobisty żony i męża. Majątek wspólny obejmuje wszelkie dobra nabyte przez małżonków (lub jednego z nich) w czasie trwania małżeństwa. Jest to podstawa do późniejszego podziału majątku przy rozwodzie.

Majątek wspólny a majątek osobisty – co wchodzi w skład?

Kluczowe dla postępowania o podział majątku wspólnego jest ustalenie, co do niego należy. W skład majątku wspólnego wchodzą m.in.: wynagrodzenie za pracę, dochody z innej działalności zarobkowej oraz środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków.

Z kolei do majątku osobistego każdego z małżonków – niezależnie od czasu ich nabycia – wchodzą m.in. przedmioty uzyskane w drodze dziedziczenia, zapisu czy darowizny (chyba że darczyńca postanowił inaczej). Majątek wspólny a majątek osobisty to rozróżnienie, które często budzi spory sądowe.

Czy podział majątku dotyczy wszystkich dóbr?

Podział majątku obejmuje wyłącznie majątek wspólny. Oznacza to, że dzieli się nieruchomości, ruchomości (samochody, sprzęt) oraz oszczędności zgromadzone w trakcie małżeństwa. Majątki osobiste nie podlegają podziałowi, jednak nakłady z nich poczynione na majątek wspólny mogą być rozliczane.

Kiedy i w jaki sposób można dokonać podziału majątku wspólnego?

Podział majątku przy rozwodzie, przed czy po?

Wiele par decyduje się na podział w różnym czasie. Podział majątku może nastąpić:

• Podział majątku przed rozwodem – wymaga ustanowienia rozdzielności majątkowej u notariusza.
• Podział majątku w trakcie rozwodu – możliwy, jeśli nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu (zazwyczaj przy zgodnym wniosku stron).
• Podział majątku po rozwodzie – najczęstsza sytuacja. Wspólność ustaje z chwilą uprawomocnienia się wyroku rozwodowego.

Podział majątku u notariusza czy w sądzie?

Jeśli małżonkowie są zgodni, mogą przeprowadzić umowny podział majątku, czyli podział majątku u notariusza. Jest to rozwiązanie szybsze, ale wiąże się z taksą notarialną. Jeśli brak jest zgody co do sposobu podziału lub składników majątku, konieczna jest sprawa o podział majątku w sądzie. Wówczas należy złożyć wniosek o podział majątku do sądu właściwego dla miejsca położenia majątku.

Rozwód z orzekaniem o winie a podział majątku

Częstym mitem jest przekonanie, że rozwód z orzekaniem o winie automatycznie wpływa na podział dóbr. W rzeczywistości, zasada równych udziałów obowiązuje niezależnie od tego, czy jest to rozwód bez orzekania o winie, czy z orzeczeniem o winie. Wina w rozkładzie pożycia małżeńskiego ma znaczenie głównie dla alimentów na małżonka, a nie dla dzielenia majątku.

W jaki sposób można podzielić majątek wspólny?

Sąd lub notariusz może dokonać podziału na trzy sposoby:

1. Podział fizyczny rzeczy – np. podział działki na dwie mniejsze lub przyznanie poszczególnych przedmiotów każdemu z małżonków.
2. Przyznanie składników majątkowych jednemu z małżonków z obowiązkiem spłaty drugiego (wyrównanie udziałów małżonków w majątku wspólnym).
3. Sprzedaż licytacyjna składników majątku (stosowana w ostateczności) i podział uzyskanej kwoty.

Najczęściej podział majątku dokonywany jest poprzez przyznanie nieruchomości jednej stronie ze spłatą drugiej. Warto pamiętać, że udział w majątku wspólnym jest co do zasady równy.

Ile kosztuje sprawa o podział majątku?

Koszty zależą od trybu postępowania:

• Podział majątku u notariusza – taksa notarialna zależy od wartości majątku (maksymalnie do 10 000 zł + VAT).
• Sądowy wniosek o podział majątku wspólnego – opłata stała wynosi 1000 zł. Jeśli wniosek zawiera zgodny projekt podziału, opłata spada do 300 zł.

Do kosztów sądowych mogą dojść wydatki na biegłych rzeczoznawców, jeśli strony spierają się o wartość nieruchomości. Dlatego, jeśli decyduje się na podział majątku w sądzie, warto rozważyć mediacje.

Podział majątku – samodzielnie czy z pomocą prawnika?

Planując podział majątku przy rozwodzie lub dopiero po rozwodzie, warto skonsultować się z adwokatem. Sprawy o ustalenie nierównych udziałów małżonków w majątku czy rozliczenie nakładów z majątku osobistego są skomplikowane dowodowo. Adwokat pomoże ustalić skład majątku wspólnego małżonków i strategię działania.

Kancelaria Adwokacka Adwokata Piotra Dorniaka świadczy kompleksowe usługi prawne. Pomagamy Klientom przejść przez rozwód i podział majątku po rozwodzie (lub w jego trakcie). Dzięki wieloletniemu doświadczeniu wiemy, jak zabezpieczyć interesy Klienta, niezależnie od tego, czy sprawa dotyczy winie małżonka, czy zgodnego podziału.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

O Autorze: Adwokat Piotr Dorniak

Specjalista z zakresu prawa rodzinnego i majątkowego. Od lat doradza klientom w Jeleniej Górze w sprawach dotyczących rozwodów i podziału majątku. Pomaga zabezpieczyć interesy finansowe małżonków zarówno na etapie negocjacji, jak i w sporach sądowych.